Is het begin van de astronomische winter (21 of 22 december) wel de kortste dag van het jaar?
Als je naar de kalender kijkt, stel je inderdaad vast dat vanaf 18 december 2026 de dagen ’s avonds al beginnen te lengen, een verschil van (afgerond) een minuut.
Pas op 4 januari 2027 begint de zon ’s ochtends vroeger op te komen.
Wat is er aan de hand?
datum opkomst ondergang
01 12 2026 08:23 16:40
02 12 2026 08:24 16:40
03 12 2026 08:25 16:39
04 12 2026 08:27 16:39
05 12 2026 08:28 16:38
06 12 2026 08:29 16:38
07 12 2026 08:30 16:38
08 12 2026 08:31 16:37
09 12 2026 08:32 16:37
10 12 2026 08:34 16:37
11 12 2026 08:35 16:37
12 12 2026 08:36 16:37
13 12 2026 08:36 16:37
14 12 2026 08:37 16:37
15 12 2026 08:38 16:37
16 12 2026 08:39 16:37
17 12 2026 08:40 16:37
18 12 2026 08:40 16:38
19 12 2026 08:41 16:38
20 12 2026 08:42 16:39
21 12 2026 08:42 16:39
22 12 2026 08:43 16:39
23 12 2026 08:43 16:40
24 12 2026 08:44 16:41
25 12 2026 08:44 16:41
26 12 2026 08:44 16:42
27 12 2026 08:44 16:43
28 12 2026 08:45 16:44
29 12 2026 08:45 16:45
30 12 2026 08:45 16:45
31 12 2026 08:45 16:46
01 01 2027 08:45 16:47
02 01 2027 08:45 16:48
03 01 2027 08:45 16:50
04 01 2027 08:44 16:51
05 01 2027 08:44 16:52
06 01 2027 08:44 16:53
07 01 2027 08:43 16:54
08 01 2027 08:43 16:56
09 01 2027 08:42 16:57
Deze tijdstippen gelden voor Ukkel
|
De aarde draait rond de zon. Die baan is geen cirkel, maar een ellips.
In de winter bevindt de aarde zich dichter bij de zon dan ’s zomers.
Op zondag 3 januari 2027 bevindt de aarde zich op een afstand van ongeveer 147 miljoen km van de zon (perigeum). Een goeie zes maanden eerder,
op maandag 6 juli 2026, was de aarde het verst verwijderd van de zon, op een afstand van 152 miljoen km van de zon (apogeum).
Daardoor zal de aarde ’s winters ook wat sneller rond de zon draaien. Dat is een toepassing van de
tweede wet van Kepler (de perkenwet).
De
draaiing van de aarde rond zijn as
is constant. En dus zien we de zon begin januari meer achterlopen ten opzichte van de sterren dan begin juli.
Ook de helling van de aardas ten opzichte van de baan om de zon beïnvloedt de lengte van de zonnedag.
Het gevolg is dat de zon bij het begin van de astronomische winter dagelijks iets later door het zuiden gaat, ongeveer
een halve minuut per dag. En dat is precies wat we ’s ochtends en ’s avonds ook merken. Het tijdstip van zonsopgang
komt iets later, het tijdstip van zonsondergang evenzeer.
De vroegste zonsondergang heeft plaats op zaterdag 12 december 2026 (het is een secondenspel). De meest late zonsopkomst gebeurt op donderdag 31 december 2026.
Samengevat: bij het begin van de astronomische winter (bvb. op 21 december 2026) hebben we wel
degelijk de kortste dag van het jaar. Maar dat verschil is niet symmetrisch verdeeld
over de zonsopgang en de zonsondergang, omdat de aarde eind december dicht bij de zon staat en omdat de aardas schuin staat
ten opzichte van de baan rond de zon.
Hetzelfde fenomeen doet zich trouwens ook voor bij
het begin van de astronomische zomer. De vroegste zonsopkomst van het jaar is op woensdag
17 juni 2026. De meest late zonsondergang van het jaar gebeurt op donderdag 25 juni 2026. De astronomische zomer begint op zondag 21 juni 2026.
Meer informatie over de tijdsvereffening vind je
hier.
Nog andere vragen?
Statistieken:
Online: 26
Vandaag: 1.477
Laatste week: 8.357
Pagina's: 54.029.923
sinds 15 aug 2010